Βοτανα

ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΒΟΤΑΝΩΝ

Έχετε ζητήσει ποτέ από τον προμηθευτή που αγοράζετε βότανα και μπαχαρικά χύμα να σας δείξει πιστοποιητικά αποστείρωσης των προϊόντων που διαθέτει; Ακούγεται λίγο υπερβολικό; Γνωρίζετε ότι τα αποξηραμένα βότανα και τα μπαχαρικά έχουν ένα τεράστιο μικροβιακό φορτίο το οποίο κυμαίνεται από 700.000 έως 2.500.000 βακτήρια και μικροοργανισμούς ανά γραμμάριο;[1]

Κάποιοι από αυτούς τους οργανισμούς δεν είναι καθόλου ακίνδυνοι για την υγεία σας, όπως σπορογόνα μικρόβια , προνύμφες, ακαθαρσίες τρωκτικών, μύκητες, πρωτόζωα και διάφορα παθογόνα βακτήρια όπως Selmonella, Εscherichia-Coli, Bacillus Cereus[2], και πολλά άλλα[3].

Σε κάθε στάδιο παραγωγικής διαδικασίας, (καλλιέργεια, συγκομιδή, αποξήρανση, αποθήκευση μεταφορά, διάθεση) μπορεί να προστίθενται παθογόνοι οργανισμοί λόγω ανεπαρκούς υγιεινής, ιδιαίτερα όταν οι χώρες προέλευσης δεν επενδύουν σε νέα τεχνολογία και πρακτικές που ελαχιστοποιούν το μικροβιακό φορτίο των μπαχαρικών και των βοτάνων που καλλιεργούν και αποξηραίνουν.

Τα βότανα είναι ένας απίστευτος φίλος και σύμμαχος της υγείας μας, γι αυτό, στην ορθή χρήση τους, πρέπει να εντάσσονται και θέματα αποστείρωσης καθώς και θέματα ποιότητας (περιεκτικότητα σε βαρέα μέταλλα και επικίνδυνες ουσίες) για να εξασφαλίζεται η ασφαλής χρήση τους.

Το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι βάζουν μπαχαρικά μέσα σε φαγητό που βράζει ή βράζουν όλα τα βότανα μέχρι “θανάτου” (με όλη τη σημασία της λέξεως) τους προστατεύει σε μεγάλο βαθμό (ανεξάρτητα εάν μαζί με τα βακτήρια σκοτώνουν και όλες τις ουσίες του βοτάνου). Τι γίνεται όμως όταν καταναλώνουμε τα μπαχαρικά χωρίς βρασμό ή όταν επιβάλλεται να παρασκευάσουμε ένα βότανο σε έγχυμα ή το χρησιμοποιούμε για τη δημιουργία βάμματος; Το οινόπνευμα και ο βρασμός απομακρύνουν μικροοργανισμούς που πεθαίνουν σε χαμηλές θερμοκρασίες. Τι γίνεται με τα σπόρια, τους ιούς και τα πρωτόζωα που θέλουν θερμοκρασίες πολύ μεγαλύτερες των 90Ο C για να εξουδετερωθούν;

Για να καταστούν τα βότανα και τα μπαχαρικά ασφαλή για κατανάλωση από τον άνθρωπο απαιτείται αποστείρωση. Τα βότανα που είναι Ελληνικά ή που έρχονται από το χωριό ή από την άγρια φύση μπορεί να έχουν αναπτυχθεί χωρίς φυτοφάρμακα, αλλά αυτό, από μόνο του, δεν εξασφαλίζει χαμηλό μικροβιακό φορτίο στο τελικό προϊόν παρά μόνο εάν εσείς ή κάποιος που εμπιστεύεστε, καλλιεργεί, συλλέγει και αποξηραίνει τα βότανα με φυσικές βιολογικές μεθόδους ή ελέγχει όλη την διαδικασία μέχρι τα βότανα να φτάσουν στα χέρια σας.

Εάν πάλι αγοράζετε βότανα από άγνωστους καλλιεργητές που τα πουλούν χύμα και επιχειρήσετε να αποστειρώσετε εσείς αυτά τα βότανα μέσα στο φούρνο σας, το πιο πιθανό είναι ότι θα τα καταστρέψετε. Το πιο ασφαλές είναι να αγοράζετε βότανα τα οποία αποδεδειγμένα, με κάποια πιστοποίηση, έχουν υποστεί μια βιολογική μέθοδο αποστείρωσης.

Μέθοδοι Αποστείρωσης

Υπάρχουν αρκετές μέθοδοι αποστείρωσης. Οι πιο σημαντικές που χρησιμοποιούνται διεθνώς είναι:

Αποστείρωση με οξείδιο του αιθυλενίου (EtO). Δημιουργεί προβλήματα και στα βότανα και στην υγεία μας. Έχει απαγορευτεί στις ΗΠΑ (με κάποιες εξαιρέσεις), στην Ιαπωνία και σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Σε κάποιες χώρες που δεν υπάρχει νομοθεσία που την απαγορεύει, εξακολουθούν να την εφαρμόζουν επειδή η μέθοδος είναι φτηνή.

Ακτινοβόληση (με ιονίζουσα ακτινοβολία). Δεν χρησιμοποιείται μόνο στα τρόφιμα αλλά και στην αποστείρωση βοτάνων και μπαχαρικών. Επιτρέπεται (μέσω του Codex Alimentarius) στις ΗΠΑ αλλά και στις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο νόμος επιβάλλει την ειδική σήμανση randura radura [4] στα προϊόντα που ακτινοβολούνται. Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις των αρμοδίων για την ασφάλεια της μεθόδού, τα τελευταία χρόνια, πολλοί καταναλωτές έχουν μειώσει σημαντικά τις αγορές προϊόντων που ακτινοβολούνται, για ευνόητους λόγους. Έτσι, πολλές εταιρείες που διακινούν μεγάλες ποσότητες βοτάνων και συμπληρωμάτων διατροφής από σκόνες βοτάνων, αναγκάστηκαν να στραφούν σε πιο φυσικές μεθόδους αποστείρωσης.

Ξηρή αποστείρωση με υψηλή πίεση ατμού. Θεωρείται η πιο ασφαλής και φυσική μέθοδος αποστείρωσης σήμερα. Δεν αλλοιώνει τα συστατικά των βοτάνων, δεν αφήνει τοξικά κατάλοιπα και είναι φιλική προς το περιβάλλον Ξεκίνησε στην Αμερική εδώ και 7-8 χρόνια από εταιρείες που εμπορεύονταν βιολογικά βότανα και μπαχαρικά και σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως από σοβαρές και υπεύθυνες εταιρείες σε όλο τον κόσμο. Είναι η πιο ακριβή μέθοδος και λίγες εταιρίες την επιλέγουν.

Το Βότανο και οι διαδρομές του….

Λόγω διαφορετικής νομοθεσίας σε θέματα προδιαγραφών ποιότητας και σε θέματα αποστείρωσης στις διάφορες χώρες του πλανήτη, τα βότανα συνήθως ακολουθούν τη διαδρομή που εξασφαλίζει το μεγαλύτερο κέρδος στους εμπλεκόμενους και όχι απαραίτητα στον καταναλωτή. Επιπλέον, εάν οι χώρες που εισάγουν βότανα έχουν ελαστική νομοθεσία ή και ανύπαρκτη νομοθεσία τότε μπορεί να εισάγονται και να διακινούνται στην αγορά βότανα που έχουν υποστεί ύποπτες μεθόδους αποστείρωσης ή και καμία αποστείρωση.

Οι δύο μεγάλες χώρες της Δύσης που λειτουργούν σαν αποθήκες συλλογής βοτάνων από όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα από τις περιοχές της Αφρικής, της Κίνας, της Ινδίας, και της Λατινικής Αμερικής είναι η Ολλανδία και οι ΗΠΑ. Υπάρχουν και άλλοι παίκτες στην διακίνηση βοτάνων όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Σουηδία αλλά τα ποσοστά βοτάνων που διακινούν στο εξωτερικό είναι μικρότερα.

Μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εκτός από την κοινοτική νομοθεσία, υπάρχει και αντίστοιχη κρατική νομοθεσία για το θέμα της αποστείρωσης των βοτάνων η οποία διαφέρει από χώρα σε χώρα. Ακόμη και στις ΗΠΑ η νομοθεσία περί αποστείρωσης και διακίνησης βοτάνων διαφέρει μεταξύ πολιτειών (με αυστηρότερη αυτή στην πολιτεία της Καλιφόρνιας). Αντιλαμβάνεστε λοιπόν τι διαδρομές μπορεί να κάνει ένα βότανο προκειμένου να αποστειρωθεί ή να βαφτιστεί ποιοτικό.

Το θετικό είναι ότι στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και στον Καναδά, αν και η νομοθεσία διαφέρει, οι έλεγχοι και η νομοθεσία για τις ποιοτικές προδιαγραφές των βοτάνων που εισάγονται από τρίτες χώρες, και ιδιαίτερα από χώρες της Ασίας, είναι πιο αυστηρές από τον υπόλοιπο κόσμο. Οι εισαγωγείς υποχρεώνονται από το νομό (πέρα των ελέγχων σχετικά με την επιβάρυνση των βοτάνων με φυτοφάρμακα, δηλητήρια και βαρέα μέταλλα) να αποστειρώνουν τα εισαγόμενα βότανα που μεταπωλούν.

Συνεπώς, οι καταναλωτές που έχουν πρόσβαση στις αγορές της Ευρώπης, των ΗΠΑ και του Καναδά, μπορεί να αγοράζουν ένα βότανο πιο ακριβά απ΄ ότι οι καταναλωτές στις χώρες της Ασίας, αλλά είναι πιο σίγουροι για την ταυτότητά του και τις διαδικασίες επεξεργασίας του. Από τα πιστοποιητικά που το συνοδεύουν γνωρίζουν τη χώρα προέλευσης, τον καλλιεργητή, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και τις μεθόδους αποστείρωσης των βοτάνων, ακόμη και όταν αυτά πωλούνται χύμα.

Αποστείρωση βοτάνων στην Ελλάδα…

Στην Ελλάδα η νομοθεσία περί βοτάνων, σε όλο το εύρος της, είναι αρκετά ασαφής. Οι εισαγωγείς είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τις κοινοτικές οδηγίες ποιότητας και αποστείρωσης αλλά υπάρχουν μεγάλα περιθώρια παραβατικότητας διότι τα βότανα δεν θεωρούνται ούτε φάρμακα ούτε τρόφιμα.

Στα βότανα που εισάγονται σε συσκευασία υπάρχει κάποιος έλεγχος που εξασφαλίζει μικρό μικροβιακό φορτίο αλλά το θέμα της ποιότητας του πλαστικού που χρησιμοποιείται στην συσκευασία εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό μέτωπο αντιπαραθέσεων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση . Τουλάχιστον, τα συσκευασμένα αποστειρώνονται και φέρουν, στοιχειωδώς, και μια ετικέτα με τα χαρακτηριστικά ταυτότητας του προϊόντος .

Τι γίνεται με τα βότανα που διατίθενται χύμα; Επειδή η νομοθεσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στις ΗΠΑ και τον Καναδά είναι αυστηρότερη απ ότι στις χώρες της Ασίας, καλό είναι να προτιμάτε βότανα που έχουν παραχθεί ή εισαχθεί από εταιρεία που εδρεύει στις παραπάνω χώρες της Δύσης. Στα βιολογικά βότανα και μπαχαρικά απαγορεύονται οι μέθοδοι αιθυλαινίου και ακτινοβόλησης γι αυτό και να τα προτιμάτε.

Επιπλέον, όταν αγοράζετε κονιορτοποιημένα βότανα σε κάψουλες να κοιτάτε πάντα την ετικέτα. Στην ετικέτα πρέπει να αναγράφονται όλα τα στοιχεία του παραγωγού, του διανομέα, ο αριθμός παρτίδας, η ημερομηνία λήξης καθώς και τα συστατικά (όχι μόνο στην γλώσσα της χώρας παραγωγής). Μην αγοράζετε χύμα κονιορτοποιημένα βότανα σε κάψουλες που δεν διαθέτουν πιστοποιητικά ποιότητας.

Τα αποστειρωμένα και τα βιολογικά βότανα που έρχονται από Αμερική και Ολλανδία στοιχίζουν ακριβά αλλά αξίζουν τη δαπάνη σας. Υπάρχουν και βότανα που δεν είναι βιολογικά αλλά είναι πολύ καλής ποιότητας. Υπάρχουν βοτανοπωλεία στην Αθήνα που πωλούν βότανα πολύ καλής ποιότητας. Ψάξτε το, διότι υπάρχουν και προμηθευτές που αγοράζουν κατευθείαν από Κίνα και από χώρες που δεν τηρούν τις προδιαγραφές.

Να γνωρίζετε ότι, τα πιστοποιητικά που συνοδεύουν κάθε παρτίδα βοτάνων που εισάγονται, αναφέρουν και τη μέθοδο και τη χώρα αποστείρωσης, εάν βέβαια έχει γίνει αποστείρωση. Τα βότανα δεν θεωρούνται τρόφιμα για να υποχρεώνονται σε αποστείρωση συνεπώς θα πρέπει να είστε προσεχτικοί. Αν αγοράζετε χύμα και δεν είστε τόσο σίγουροι για την ποιότητα, ζητάτε να δείτε πιστοποιητικά ποιότητας και αποστείρωσης. Ο προμηθευτής είναι υποχρεωμένος και να τα έχει και να σας τα δείξει εάν του τα ζητήσετε. Όταν οι απαντήσεις δεν σας ικανοποιούν πηγαίνετε σε άλλο προμηθευτή.

Ευτυχώς, υπάρχουν στην Ελλάδα αρκετοί ευσυνείδητοι έμποροι που αγαπούν τη δουλειά τους και τα βότανα. Τα προσέχουν, τα αγαπούν και αυτό φαίνεται.Όλοι είμαστε σε θέση να καταλάβουμε αυτούς που σέβονται το προϊόν που εμπορεύονται.

Όμως υπάρχουν και λιγότερο ευσυνείδητοι και αξιόπιστοι έμποροι… Δείτε πως φέρονται στο πολύτιμο εμπόρευμά τους και θα καταλάβετε πως φέρονται και πίσω απ την κουρτίνα.

Εσείς αν είχατε ένα πολύτιμο εμπόρευμα θα το πετούσατε μέσα σε πλαστικές σακούλες, θα το αφήνατε στο πάτωμα, θα το στοιβάζατε σε βρώμικα καλάθια εκτεθειμένα στο καυσαέριο και στο φως του ήλιου; Τι υλικά θα χρησιμοποιούσατε, οικολογικά ή θα πνίγατε το κατάστημα σας στο πλαστικό και τα χημικά;

Μην τρέπεστε να ζητάτε πιστοποιητικά. Είναι δικαίωμα σας να απαιτείτε ποιότητα και ασφάλεια στις αγορές σας και είναι υποχρέωση των προμηθευτών να σας την παρέχουν.

Στέλλα Νομικού,
Αθήνα, 21 Απριλίου, 2014 ——————————–

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

stella About stella
Ονομάζομαι Στέλλα Νομικού και γεννήθηκα τo 1964 στην Αθήνα. Περισσότερα..